Use the Zeigarnik effect to tackle worry and procrastination

Bluma Zeigarnik was a Russian psychologist (1900-1988), who performed memory experiments to test an assumption of her supervisor, Kurt Lewin. Kurt Lewin had noticed on a terrace in Berlin that the waiters still knew very well what had been consumed at tables that had not yet paid, but knew almost nothing about the customers who had already paid their bill. Zeigarnik's experiments showed that you remember better what has not yet been completed. That also sounds very logical. Why should you remember what has already been done?  

But how can that help you with procrastination? Well, one of the explanations for the Zeigarnik effect is that you feel uncomfortable when a task is not finished. As it were, you put that task in the back of your mind (so that you remember it better) and you experience a certain tension and restlessness until you finish the task, which then gives you relaxation. That is also why you want to check your notifications every time you see a number appearing on your apps. And that's why series often end with a cliffhanger, so you definitely keep watching. So we keep binge watching. And it's the reason why you don't fall asleep if you keep on worrying about an unfinished problem at work.

You can use the Zeigarnik effect with the following tips:

  • To tackle procrastination, make sure you've already done one step of the task. So get the ball rolling. That way it is a task that has already been started and you will tend to want to finish it.
  • To avoid worrying, do just the opposite: put on your to-do list that you will think about how you are going to tackle the problem tomorrow (or a later time). This way you feel the relaxation of completing a task (i.e. you have scheduled a task) and you can close the problem for the time being.
  • Get more peace of mind by turning off unnecessary notifications on your mobile phone.

Vier vragen die je leven kunnen veranderen

Vaak zijn we het slachtoffer van ons eigen denkproces zonder het te beseffen.  We hebben bepaalde overtuigingen over mensen of situaties waardoor we onszelf ongelukkig maken.  Om hieruit te ontsnappen, is het nodig de zaken op een  andere manier te bekijken, maar dat is zoals jezelf aan je haren uit het moeras trekken.  Katie Byron verzon een simpele maar heel effectieve methode om je daarbij te helpen.

Katie Byron belandde op haar 43th in een depressie, had pleinvrees, een eetstoornis en ze was verslaafd aan codeïne en alcohol.   Tijdens deze lijdensweg kreeg ze een aantal inzichten, die haar er boven op hielpen.  Ze zag in dat leiden een keuze is en dat je je gedachten niet hoeft te geloven.  Aan de hand van vier simpele vragen kon ze zichzelf uit het moeras trekken en sindsdien hebben deze vragen al ontelbare mensen geholpen om hun problemen in een nieuw licht te zien, zodat ze niet meer hoeven te lijden.

Je vindt op youtube heel wat filmpjes waarin je kan zien hoe mensen geholpen worden met deze simpele methode: twee voorbeelden met Nederlandse ondertitels:  https://www.youtube.com/watch?v=eftzfxp-1KE

https://www.youtube.com/watch?v=6WQQV8CTU88

Nieuwsgierig om je eigen verhaal en gedachten uit te dagen? … Op Katies site staat alles uitgelegd zelfs in het Nederlands.  http://thework.com/sites/thework/nederlands/  maar ze heeft ook heel wat goeie boeken geschreven.

Aantal ijsberen bijna verdubbeld en CO2 uitstoot maakt de aarde steeds groener

Dat beweert Ruben Mersch in zijn boek ‘Iedereen heeft altijd gelijk’[1].  Het aantal ijsberen in Hudson Bay (Canada) bedroeg in 1981 500 en in 2004 was dat gestegen tot 950.  Volgens hem is het ook een feit dat de uitstoot van CO2 de aarde groener maakt…

Op de volgende bladzijde verklaart hij dat hij voor de telling van de ijsberen ook had kunnen starten in 1981 in plaats van in 1987 en dan blijkt dat de 1200 ijsberen in Canada in 1981 geslonken zijn tot 950 in 2004 en als we kijken naar de wereldwijde populatie moeten we vaststellen dat er in 2009 van de negentien bestaande ijsberenpopulaties acht in aantal waren afgenomen, eentje toegenomen en  drie stabiel bleven.  Over zeven populaties zijn te weinig gegevens.

En wat de uitstoot van CO2 betreft, stelt hij vast dat het positieve effect van een groenere aarde niet betekent dat er geen nadelen aan verbonden zijn.

Een mooie illustratie van het feit dat we allen eerst op basis van ons buikgevoel en bij welke groep we horen (links, rechts, groen, liberaal etc.) een etiket plakken op bepaalde info.  Zo zullen we als groene jongen ‘recycling, ‘windenergie’ een positief etiketje geven terwijl ‘industrie’ en ‘ggo’s’ als negatief worden gelabeld.  Op dezelfde manier zal ‘groei’ en ‘industrie’ positief worden gelabeld door mensen met een eerder rechtse opinie.    Het etiketje toekennen gaat automatisch, pas daarna zoeken we de bewijzen die passen: willen we bewijzen dat de ijsberenpopulatie daalt of stijgt?  Willen we CO2-uitstoot negatief zien of positief?

Wat Darwin schreef in zijn autobiografie is daarom geen slecht idee: “Ik heb, gedurende vele jaren, een gouden regel gevolgd, namelijk dat zodra ik een feit, een nieuwe observatie of een gedachte tegenkwam die mijn theorieën tegensprak, ik deze zo snel mogelijk moest noteren; want de ervaring heeft mij geleerd dat ik dat soort feiten of gedachten veel sneller vergat dan feiten of gedachten die mijn theorie ondersteunden”[2]

In dit tijdperk van sociale media waar alles sowieso al vooraf gefilterd wordt bij je profiel, ben ik wel eens nieuwsgierig wat een berichtje met deze titel teweegbrengt en bij wie…:-)

[1] Ruben Mersch, “Waarom iedereen altijd gelijk heeft, Amsterdam, 2016 blz. 158-161

[2] Citaat overgenomen uit Ruben Mersch, “Waarom iedereen altijd gelijk heeft, Amsterdam, 2016 blz. 160-161

Ontdek de narcist in jouw leven

Het verdwenen zelf, Herstellen van narcistische mishandeling, werkboek, door Iris Koops, Zwaag, 2016

Voor wie gelooft in de goedheid van de mens – zoals ikzelf – was het een ontstellende vaststelling dat psychopaten en narcisten niet enkel rariteiten zijn uit de misdaadgeschiedenis, maar ook mensen van vlees en bloed uit onze dagelijkse realiteit.   En dat die normaal uitziende–meestal charmante –  mensen talloze onschuldige slachtoffers maken, eenvoudigweg door hen psychisch leeg te zuigen en genadeloos te manipuleren en uit te buiten.

Hoe dat precies gebeurt en wat het effect is op slachtoffers wordt door Iris Koops – zelf een slachtoffer – helemaal uit de doeken gedaan.   Voor wie het meemaakte, als slachtoffer of als omstander is de herkenning heel groot.   Voor wie er nog niet mee te maken had, is het boek een unieke kijk in de gestoorde wereld van narcisten en psychopaten en hoe zij sterke en onafhankelijke mensen zover krijgen om net zoals bij het Stockholm syndroom (waarbij gijzelaars zich volledig gaan identificeren met hun gijzelnemer)  loyaliteit voor hen te ontwikkelen en zichzelf volledig verliezen.

Enkele citaten om te illustreren:

Over de mishandeling:

“Normaal zou je zeggen; als je gevangen zit is de enige plek waar je nog vrij bent; je gedachten en gevoelens.  Dat wat zich van binnen afspeelt.  Niemand kan daarbij.  Dit geldt dus niet voor narcistische mishandeling.  Je bent ook psychisch gevangen: je wordt volledig overgenomen.  De narcist heeft een satellietstation van je gemaakt.  “ (p 122)

“Door de onterechte beschuldigingen roept de narcist heftige gevoelens in je op.  Jouw neiging jezelf te verdedigen staat voor hem gelijk aan schuld bekennen.  Het is heel belangrijk om hier uit te blijven.  De narcist wint een dergelijke strijd altijd, en het is hem daar om te doen.  Als slachtoffer ga je op je tenen lopen, zo bang ben je dat je gedrag weer munitie oplevert voor een volgende aanval.  De aanvallen zijn een perfecte methode om je loyaal te houden.  Want als je na die aanval je gedrag aanpast, dan is het weer “goed”.  Een belangrijk inzicht is dat er altijd naar munitie gezocht zal worden.  De narcist zoekt doorlopend naar materiaal om je te kunnen bijsturen, zodra je “tegenwerkt”.  Geen materiaal verschaffen, dus precies de persoon worden die hij wil, heeft een groot nadeel: je verkoopt je ziel.” (p54-55) 

Over het proces naar herstel:

 “De narcist of psychopaat in je leven probeerde je altijd het gevoel te geven dat jij als mens niet deugde.  Zolang je nog in dat land van de duisternis zit, loop je aan iedereen te bewijzen dat je echt wel deugt. “ (p 207)

“Alles wat je nodig hebt om met jezelf om te kunnen gaan zit in jezelf, je moet het alleen weten te ontsluiten en weer opnieuw vertrouwen in jezelf krijgen.  Je Zelf heeft je nooit werkelijk verlaten, het was tijdelijk verdwenen.  Hoe alleen je je ook hebt gevoeld en ook geweest bent, je bent wel weer teruggekomen.  En dat is knap.” (p 107)

“Ze kan zich eindelijk veilig weten, omdat de deur van haar kerker is opengezet.  Vraag haar niet in één keer naar buiten te komen.  De deur staat eerst op een kiertje, zodat er een bundeltje licht naar binnen valt.  De deur zal steeds verder opengaan.  Laat haar zelf komen, voetje voor voetje, want haar vertrouwen is zo beschaamd.  Laat haar zelf weer dat vertrouwen voelen; zit daar gewoon met open armen.  Ze weet je te vinden.  Laat haar haar geheim met je delen, dat geheim dat haar verkilde tot op het bot.  Zeg haar dat het niet waar is.  Ze is niet slecht, ze is niet stout, ze is goed en lief en bijzonder.  Zeg haar dit tot ze het zelf kan voelen, het zich weer herinnert.  Want ze wist het wel.  Zij werd alleen gedwongen de leugens te geloven.  Verbind je met haar, want zij is onvoorwaardelijke liefde.” (p 107)

Meer informatie over herstel na narcistische mishandeling en voor bestelling van het boek vind je hier: https://het.verdwenenzelf.nl

 

 

 

Liever assertief (Theo De Gelaen)

Assertiviteit-Loesje

Er was een tijd dat ik het verschrikkelijk vond om voor mezelf op te moeten komen, bijvoorbeeld in een restaurant als ik niet kreeg wat ik bestelde.   Of als ik terug naar de winkel moest met een toestel dat niet naar behoren bleek te functioneren.   Ik vond het eng om zoals mijn grootmoeder aanraadde “maar eens goed luid te protesteren zodat alle klanten het konden horen”.

Tot ik het boek van Theo De Gelaen[1] las…  Wat mij hielp was het inzicht dat je helemaal niet de helleveeg moet uithangen, integendeel.  Door vriendelijk te protesteren, bewijzen we de andere ook een dienst!   Dat was nieuw voor me.  Maar als je erover nadenkt, klopt het wel.    Wanneer je niet tevreden bent van de maaltijd en je blijft gewoon weg uit dat restaurant, weet de kok ook niet wat het probleem is en kan hij het ook niet oplossen.  Door op een vriendelijke manier te wijzen op het probleem, geef je hem een kans om de zaak recht te trekken en een klant te houden.  Zo had ik het zelf nog nooit bekeken.  Met deze insteek was ik sindsdien in staat om op een vriendelijke manier mijn ongenoegen duidelijk te maken en meestal heeft me dat veel goodwill van de tegenpartij opgeleverd.

Het boek van Theo De Gelaen legt ook uit waarom zo’n simpele trukjes als op je lichaamstaal letten enz. eigenlijk niet helpen, als dat niet van binnenuit komt.   Het boek legt uit hoe het versterken van je zelfbeeld en vertrouwen de basis is voor goede assertiviteit en hoe je dat ook aan je kinderen kan doorgeven.  Erg waardevol waren ook de voorbeelden van verbale reacties.  Het zijn verschillende situatiebeschrijvingen, waarbij hij telkens zegt wat de weinig assertieve, de manipulatieve, agressieve en assertieve reactie is.

Ik geef een voorbeeld dat ik onlangs zelf meemaakte.

Een vriendin vraagt of ze een boek van me kan lenen.  Nu heb ik al vele keren boeken uitgeleend en ze vaak niet teruggekregen – meestal niet uit slechte wil -maar vaak doordat het door mezelf of beiden vergeten werd.  Bovendien was het boek dat ze me vroeg een boek dat ik regelmatig raadpleeg en dus niet graag uitleen.  Mogelijke reacties:

  1. Niet-assertieve reactie: ik leen haar mijn boek. Ten slotte is ze een goede vriendin en wil ik haar niet kwetsen door mijn weigering
  2. Manipulatieve reactie: Ik vertel dat ik het boek niet meer heb (terwijl dat eigenlijk niet zo is)
  3. Assertieve reactie: Ik vertel dat ik uit principe geen boeken uitleen, maar dat ik haar wel wil helpen door bv. goeie websites over het onderwerp door te sturen
  4. Agressieve reactie: Ik zeg botweg dat ze ’t zelf maar moet kopen

In werkelijkheid was mijn reactie een mengeling van A en D.  Ik zei dat ik ’t haar wel wilde lenen op voorwaarde dat ze ’t zeker zou teruggeven.  Dat was niet zo’n goede reactie, want ze merkte wel mijn onwil…  Een tip is dus nog, dat je best wel voor een aantal situaties je reactie vooraf bedenkt zodat je niet overvallen wordt en fout reageert.

 

 

[1] Theo De Gelaen, Weerbare ouders, weerbare kinderen, Tips voor assertieve weerbaarheid, 1997.

Vijf overlevingstips voor de feestdagen

Feesten

  • Manage je kids: vraag hen of ze één bloemkoolroosje willen of twee. Zo heb je er al voor gekozen dat ze bloemkool eten maar hebben ze de illusie daar zelf voor gekozen te hebben.   Je kan dit ook gebruiken om hen te laten opruimen: “ruim je eerst de puzzel op of help je mij mee de tafel dekken?”
  • Verzeker je van hulp: als je iets nodig hebt van iemand, stel dan je vraag en begin alvast zelf ‘ja’ te knikken. Zo denken ze dat je een waarheid verkondigt en is men al automatisch geneigd om ook te gaan knikken.
  • Gebruik de vadertruc: als men je niet ernstig neemt, zeg dan dat wat je te vertellen hebt een wijze raad van je vader was. Mensen hebben de neiging om vaderlijk advies serieus te nemen.
  • Ontmasker je stalker: als je denkt dat iemand je voortdurend in ’t oog houdt, geeuw dan eens. Vermits geeuwen aanstekelijk is, weet je direct of je inderdaad in de gaten werd gehouden en door wie.
  • Geraak van je oorwurm af: blijft er weer een kerstliedje in je hoofd hangen… volgens het Zeigarnik-effect blijven je hersenen bezig met wat nog niet af is. Ga in gedachten naar het einde van het liedje en je stopt de loop.  Als dat niet helpt, kan je ook kauwgum eten omdat het kauwen in je hersenen interfereert met je innerlijke stem en dus ook komaf maakt met de muzikale wurm.

De simpelste trucs om vrienden te verwerven door Dale Carnegie

De simpelste trucs om vrienden te verwerven door Dale Carnegie

Net zoals Tante Kaat’s goede tips is Dale Carnegies boek een klassieker, die absoluut op mijn favorietenlijstje staat. Carnegie schreef al in 1936 “Zo maakt u vrienden en goede relaties, de grote kunst goed met mensen om te gaan”. Dit klinkt dan wel heel oubollig maar de inhoud is absoluut nog actueel. Veel boeken over communicatie zijn variaties op wat Carnegie al schreef in 1936. Wat Whitehead zei over filosofie: ‘De filosofie van de laatste tweeëneenhalf duizend jaar is niets dan een voetnoot bij Plato, kan je ook zeggen over Carnegie en zijn rol voor communicatie (al kan ik nog wel wat klassiekers verzinnen J)

Zijn boek bestaat uit vier delen: fundamentele technieken in de omgang met anderen, manieren om jezelf bemind te maken; manieren om anderen te overtuigen en hoe een goede leider te zijn. Hij legt deze simpele communicatietips uit aan de hand van talloze voorbeelden van beroemde mensen uit de geschiedenis en dat maakt het boek ook zo leuk om te lezen.

En terwijl ik deze tekst schrijf, besef ik dat ik alweer een tijdje een van zijn basistips heb verwaarloosd: wanneer was ik nu weer echt geïnteresseerd in anderen? Of wanneer vroeg ik iemand hoe het ermee was én luisterde ik ook echt geïnteresseerd naar het antwoord? Nochtans is dat de truc de belangstelling van mensen te verwerven of in de woorden van Carnegie: “To be interesting, be interested.” Dat verzon hij overigens niet zelf, op blz 95 zegt hij dat de Romeinse dichter Publilius Syrus al opmerkte op dat wij belang stellen in anderen als zij belang stellen in ons.

Ik ga de volgende dagen eens terug experimenteren met het schenken van aandacht, zien wat er gebeurt… En wie nog meer tips wil, het boek ik in pdf gewoon op internet te vinden:

http://erudition.mohit.tripod.com/_Influence_People.pdf

 

 

Een wolf in schaapskleren

Plots was hij daar. De wolf. Die had ik nooit in hem gezien. Tot na de scheiding die schapenvacht afviel… Dat hij het me kwalijk nam, die scheiding – ik had namelijk iemand anders leren kennen – daar had ik alle begrip voor. Dat hij tijd nodig zou hebben om het te verwerken. Ook daarvoor alle begrip. En dat een scheiding niet conflictloos verloopt, zeker wanneer er kinderen zijn, tja, wat kon ik anders verwachten…

Maar dat je jaren na de scheiding nog steeds in conflict bent, dat vond ik toch niet normaal. Je verwacht dat nadat de ergste emoties achter de rug zijn, de redelijkheid opnieuw aan terrein wint. Na vier jaar scheiding moest ik voor al wat het welzijn en belang van mijn dochters (ook financieel) aanging, nog steeds een waar gevecht voeren.  Ondertussen waren mijn dochters in behandeling bij een psychotherapeute en was ikzelf zo’n beetje aan het einde van m’n Latijn…

Die zomer van 2012 was ik een weekje op logé bij mijn lieve vriendin Suz. Zij had een artikel gelezen dat haar wel erg deed denken aan mijn situatie. Met veel verbazing las ik in ‘Le nouvel Observateur’ het artikel ‘Les pervers narcissiques. Les reconnaître, leur échapper’, een extract uit het boek van Marie-France Hirigoyen. Verbazing omdat het zo herkenbaar was. Wat ik daar las, was mijn verhaal. Plots vielen alle puzzelstukjes op hun plaats. Van wat er zich na de scheiding afspeelde, maar ook van wat er in ons huwelijk was mis gelopen. Ik had namelijk nooit echt de vinger op de wonde kunnen leggen van wat er in onze relatie mis ging. Wel wist ik dat ik compleet leeg was, uitgeput. Maar tot op dat moment had ik niet kunnen achterhalen wat hiervan de oorzaak was. Het besef dat ik getrouwd was met iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis, dat inzicht, was mijn vlindereffect. En dankzij dit inzicht, ben ik me enerzijds verder gaan verdiepen in wat narcisme is, zodat ik mezelf en mijn dochters ertegen kan beschermen, en anderzijds ben ik gaan werken aan mezelf.

En nu, nog eens vier jaar later, voer ik nog steeds dat gevecht (één van de kenmerken van een narcist is dat hij zelf nooit tot inzicht zal komen, dat hij niet kan veranderen). Maar wel met een belangrijk verschil: nu ben ik in staat om wat er gebeurt een plaats te geven, en ben ik beter gewapend om ermee om te gaan en om mezelf en mijn dochters te beschermen.

W.H.Françoise

5 manieren om jezelf te fixen

Dit zijn 5 bronnen die ons in het verleden geholpen hebben en op een of andere manier een vlindereffect teweeg brachten in ons leven.

  1. Stel de vier vragen van Katie Byron

Vaak is het ons denken over een bepaalde situatie of persoon dat maakt dat we ons slecht voelen, maar dat hebben we meestal zelf niet door.  Katie Byron heeft een simpele manier gevonden om ons eigen denken in vraag te stellen en één en ander in een ander perspectief te zien.

Door haar vier vragen ontdekken we dimensies van een probleem die we voorheen niet zagen omdat we er zelf teveel middenin zitten.   We ondervinden meestal ook dat het enkel ons denken en niet de werkelijkheid is, dat ons deed afzien… en dat we door onze denkbeelden te veranderen, bevrijd worden van negatieve illusies.

De vier vragen vind je op www.thework.com/nederlands   Ze heeft ook heel veel filmpjes op YouTube staan waar je kan zien hoe haar vier simpele vragen mensen helpen.

  1. Achterhaal je verborgen afweersystemen

We ontwikkelen in onze jeugd allemaal hechtings- en afweerpatronen om om te gaan met liefde en pijn.  Eens we volwassen zijn, kunnen deze patronen ons in de weg staan.  Ik ontdekte zelf dat ik boos werd als mijn kinderen te vaak vroegen om aandacht.  Het gevoel van ‘ik doe nooit genoeg voor hen want ze vragen altijd meer’ overheerste dan.  Toen ik besefte dat dit kwam omdat ik als kind het gevoel had dat ik blijkbaar nooit voldeed, kon ik het loslaten.    De vragen van mijn kinderen waren van dan af geen trigger meer en ik kon hen aandacht geven zonder het gevoel te hebben dat het ‘nooit genoeg zou zijn’ of hen op een vriendelijke manier zeggen dat het nu even niet kon.

De bron die me daarbij heeft geholpen waren de boeken van Ingeborg Bosch en haar Past Reality Integration.  Meer info hierover op deze website: https://www.pastrealityintegration.com/nl/  Volledigheidshalve moeten we nog vermelden dat deze therapie door sommige auteurs wordt bekritiseerd.  Niettemin heb ik er zelf veel aan gehad en vind ik het een aanrader.

  1. Bescherm je tegen schadelijke mensen uit je omgeving

Wie ervan uitgaat dat iedereen wel iets goeds in zich heeft, kan al eens slachtoffer worden van narcisten, psychopaten, borderliners of andere manipulators.  Wij hebben beiden zelf ondervonden dat zo’n mensen niet enkel in de films maar ook dagelijks onder ons slachtoffers maken.

De laatste jaren is er steeds meer informatie beschikbaar over de negatieve invloed van mensen met een gewetensgebrek – of nul-empathie – op partners, kinderen, in werksituaties. Als je het gevoel hebt dat je in een relatie met iemand – en dat kunnen zowel je ouders, je werkgever, partner of collega’s zijn – totaal geen energie meer hebt of altijd aan het kortste eindje trekt, je je niet goed meer voelt met jezelf, ga dan na of je niet gemanipuleerd wordt.

Een geweldig boek om meer over dit soort mensen ontdekken is van Jan Storms, die van binnenuit beschrijft hoe mensen met een gewetensgebrek zijn, wat ze veroorzaken bij hun slachtoffers en hoe je je kan beschermen tegen hun schadelijke invloed: https://www.youtube.com/watch?v=CYppowrII6E

  1. Gebruik modellen om jezelf (beter) te leren kennen

Een model dient om iets in kaart te brengen of om met andere mensen over een complexe realiteit te spreken.   Het is als het ware een gezamenlijke taal.  Zo kan je ook diverse persoonlijkheidsmodellen zien als een instrument om jezelf aan te toetsen.  Eén van die modellen waar we tegenaan liepen was het enneagram.

Het enneagram onderscheidt negen persoonlijkheidstypes vertrekkend vanuit de innerlijke drijfveren die iemand heeft. Je denkt nu waarschijnlijk ‘dat is mensen indelen in hokjes’. Het model doet echter meer dan louter indelen in negen types. Zo beschrijft het ook de vleugels, instincten, tri-types, communicatie- en conflictstijlen en verschillende groeiniveaus. De oneindige combinaties hiervan maken van elk van ons een individu met een eigen persoonlijkheid. Toch biedt het model inzichten en handvaten om ons gedrag – en dat van de mensen rondom ons – te verklaren.

Ons heeft het enneagram geholpen te begrijpen waarom we bepaalde gedragingen stellen, en hoe het komt dat een partner, kind, collega op een bepaalde manier op ons reageert. Het model kan zeker hulp bieden in het omgaan met mensen in onze omgeving, bij het opvoeden van onze kinderen.

Wil je graag ontdekken welk type je bent? Op YouTube geven de filmpjes van Joshua French een goed beeld van de 9 types: https://www.youtube.com/user/enneagramplayground . Verder is het boek ‘De wijsheid van het enneagram’ van Don Richard Riso en Russ Hudson een goede bron voor een uitgebreide beschrijving van de negen persoonlijkheidstypen:  http://old.enneagraminstitute.com/nl/boeken/Boeken_Wijsheid.asp

  1. Ontdek de achterliggende dynamiek van je familiesysteem

Een zeer krachtige methode is de techniek van ‘familieopstellingen’.  Met deze techniek kan men verborgen dynamieken in een systeem ontdekken.   Zo kan je ondervinden welke verborgen patronen er van generatie op generatie werden overgedragen en hoe je daar onbewust slachtoffer van kan zijn.

Ik ontdekte zelf hoe ik onbewust solidair ik was met mijn moeder, grootmoeder en overgrootmoeder omdat ze nooit hun dromen konden waarmaken.   Sinds ik me niet meer solidair hoef te voelen, kon ik eindelijk mijn dromen achterna gaan, met onder meer deze blog als resultaat.  Het lijkt wat hocus pocus maar als je ’t eenmaal hebt meegemaakt, ontdek je de krachtige werking ervan.  Torsten Preiss schreef er een boek over en doet ook zelf opstellingen:  http://www.atelierlevenskunst.be/boek.htm