“Only you and you
alone can change your situation. Don’t blame it on anything or anyone.” (Leonardo
Di Caprio)
We hebben allemaal kwetsende ervaringen meegemaakt, we zijn
het slachtoffer geweest van pesters, een tierende partner of een manipulerende
baas. Niemand kan dat verhelpen, het komt van buitenaf. Maar ‘slachtofferdenken’
is wél een keuze. Niemand kan dit beter uitleggen dan Edith Eva Eger. Zij was
slachtoffer van de nazi’s op haar zestiende en moest dansen voor Mengele. Later
werd ze psychologe en hielp ontelbare mensen. In ‘De Keuze’ deelt ze haar eigen
ervaringen en de ervaringen van haar patiënten.
Edith Eva Eger definieert slachtofferdenken als “een manier van denken en zijn die star,
verwijtend, pessimistisch, bestraffend en zonder gezonde beperkingen of grenzen
is. We zitten vast in het verleden, we zijn niet in staat te vergeven. Wanneer
we kiezen voor de beperkte denkwijze van het slachtoffer, worden we onze eigen
gevangenisbewaker. “ (Eger, 2018 blz; 22)
Een goed voorbeeld van het verschil tussen ‘slachtoffer
zijn’ en ‘slachtofferdenken’ is Nelson Mandela die na jaren gevangenschap ervoor
kiest geen slachtoffer te willen zijn:
“Toen ik door de deur
stapte naar de poort die me naar de vrijheid zou begeleiden, wist ik dat, als
ik mijn bitterheid en haat niet achterliet, ik dan in een gevangenis zou
blijven” (Nelson Mandela)
Maar hoe maak je komaf met slachtofferdenken?
Een eerste stap is in te zien dat dit soort denken en gedrag
je niet vooruit helpt. Hoewel het wel zijn voordelen heeft: je kan je wentelen
in het medelijden van anderen, je hoeft zelf niets te doen want het is allemaal
jouw schuld niet…Je krijgt ook heel wat aandacht. Handig toch?
Toegegeven, het heeft zijn voordelen, maar uiteindelijk is het toch niet
fijn om op die manier in je leven te staan. En populair word je er niet van
want mensen worden het uiteindelijk wel beu als je blijft alle
verantwoordelijkheid van je afschuiven en je leven op die manier stillegt. Na
een tijdje voel je je enkel nog meer een slachtoffer omdat men je ook begint te
mijden. Zo geraak je uiteindelijk in een negatieve spiraal.
Neem dus je leven in handen. Er is er maar één die de
gevolgen van wat je overkomen is kan oplossen en dat ben je zelf. Je kan nog zo
hartverscheurend roepen en tieren dat de pesters, bazen en partners… je zoveel hebben
aangedaan, zij zijn het niet die ervoor zullen zorgen dat je kan herstellen.
Het toverwoord is dus: ‘verantwoordelijkheid’: door je eigen leven terug in handen te nemen
pak je de daders ook terug want nu ben je niet meer in de ban van water gebeurd
is. Hun macht over jou is gebroken. En
zo ben je helemaal slachtoffer af!
Leestip: Edith Eva Eger, De
keuze, Leven in vrijheid, Amsterdam, 2018.